Boştaki likidite, rakamlarla
2026'nın ilk yarısında Dune, dört büyük platform ve yedi zincirdeki önde gelen havuzlarda yoğunlaştırılmış likiditeyi ölçtü, ortalama bir haftada yaklaşık $1,84 milyar. 26 haftalık kesitin ortalamasında bu likiditenin %29,5'i ücret kazandıran aralığının tamamen dışındaydı. Uniswap v3 ailesinde daha geniş ölçüt daha da çarpıcı: aralık içinde olup takasların hiç dokunmadığı likidite de sayılınca kabaca %85'i kullanılmadı. Aralık dışındaki payın üçte birinden fazlası 90 günü aşkın süredir ayarlanmamıştı. En yeni tasarım olan Uniswap v4 de yaklaşık %30 aralık dışında ve stablecoin çiftleri bile %30'a yakın seyrediyor.
Havuzlanmış likidite neden boşta durur
Havuza yatırılan, yalnızca takaslar tam o havuzdan geçtiğinde kazandırır. Yoğunlaştırılmış bir pozisyon ise yalnızca fiyat aralığının içinde kaldığı sürece kazandırır. Çiftler ve platformlar genelinde var olabilmek için LP'ler, hacmin nereye geleceğini bilmeden tokenları ayrı yatırımlara bölmek zorundadır. Bu yüzden likiditenin büyük bölümü kâğıt üzerinde aktif ama pratikte boşta kalır. 1inch araştırması, önde gelen havuzlarda boşta duran payı yılın çoğu için %83-95 olarak ölçüyor. Her yatırımın tüm fiyatlara yayıldığı Uniswap v2 gibi sabit çarpım havuzlarında Dune, likiditenin yaklaşık %98,7'sinin takasların fiilen geçtiği bandın dışında kaldığını ölçtü.
Tek bakiyeyi paylaşmak neyi değiştirir
Aqua'da pozisyonlar cüzdanınızda duran tokenlara karşı kotasyon verir; böylece tek bakiye aynı anda birçok çiftte birçok pozisyonu destekler. Hiçbir şey önceden bölünmez: tokenlar yalnızca bir takasın gerçekleştiği anda hareket eder ve diğer tüm pozisyonlar kalan miktara karşı hemen yeniden kotasyon verir. Ücretler aynı cüzdana gelir ve pozisyonlarınızı anında yeniden destekler. Aqua'nın nasıl çalıştığını görün.
Nasıl ölçülür
Yatırıma dayalı metrikler yalnızca ne kadar likiditenin park edildiğini söyler. Kullanım ise bunun ne kadarının takasların gerçekleştiği yerde fiilen kullanılabilir olduğunu sorar.
- Paylaşılan likidite oranı
- Aynı tokenların pozisyonlarınız genelinde ne kadar likidite kullanılabilir kıldığı: kullanılabilirlik, risk değil.
- TVL (Total Value Locked)
- Protokoller genelinde yatırılmış olan. Takaslar kullansa da kullanmasa da park edilmiş likiditeyi sayar.
- TVU (Total Value Unlocked)
- Takaslar gerçekleşirken fiilen kullanılabilir olan: paylaşımlı likiditenin yükseltmek için tasarlandığı ölçüt.
Yaygın sorular
Havuzlu DeFi'de tokenları ayrı yatırımlara bölersiniz ve her yatırım yalnızca kendi havuzunda çalışır; bu yüzden büyük bölümü boşta durur. Paylaşımlı likiditede ise aynı cüzdan bakiyesi aynı anda birçok pozisyonu destekler ve aynı tokenlar bir takasın fiilen gerçekleştiği her yerde kullanılabilir. Likiditenizin daha büyük bölümü her an devrededir ve bunun için hiçbir şey ödünç alınmaz.
Hayır. Paylaşımlı likidite kaldıraç değildir. Tokenlarınız ödünç alınmaz ve hiçbir borç üstlenmezsiniz. Aynı tokenlar yalnızca birçok pozisyonun kullanımına açılır ve bir takas ancak cüzdanınızda gerçekten bulunanı çekebilir. Paylaşılan likidite oranı riski değil, kullanılabilirliği ölçer.
Yalnızca kısmen. Yoğunlaştırılmış likidite, kullanılmayan payı sabit çarpım havuzlarındaki yaklaşık %98,7'den Dune'un ölçtüğü havuzlarda kabaca %85'e indirdi. Bir pozisyon yalnızca fiyat aralığının içinde kaldığı sürece kazandırır ve fiyatlar hareket eder, bu yüzden her an bu likiditenin dörtte biri ile üçte biri arası tamamen aralık dışındadır. Aqua soruna farklı yaklaşır. Aynı cüzdan bakiyesi aynı anda birçok pozisyonu destekler, böylece tokenlarınız tek bir aralığın içinde beklemek yerine bir takasın fiilen gerçekleştiği her yerde kullanılabilir.
