Nguyên tử trong hoán đổi nghĩa là gì?
Trong điện toán, một thao tác nguyên tử không thể dừng giữa chừng: mọi phần đều xảy ra hoặc không phần nào cả. Hoán đổi nguyên tử áp quy tắc đó vào một thương vụ giữa hai blockchain. Coin của bạn trên một chain và coin của đối tác trên chain kia bị khóa sao cho việc nhận một bên sẽ để lộ chìa khóa mở bên còn lại. Thất bại kinh điển mà nó ngăn chặn đơn giản đến đau lòng: bạn gửi trước, còn phía bên kia không bao giờ gửi lại. Trong hoán đổi nguyên tử, không ai có thể bỏ đi chỉ với phần của bạn, và không nhà điều hành sàn, bridge hay đại lý ký quỹ nào cầm tiền trên đường đi.
Hợp đồng hashed timelock hoạt động thế nào?
Hợp đồng hashed timelock (HTLC) là hợp đồng thông minh khóa tiền sau hai điều kiện cùng lúc:
- Hashlock chỉ nhả tiền cho người trình ra giá trị bí mật đằng sau một mã băm mật mã. Mã băm có thể công khai thoải mái; nó không tiết lộ gì về bí mật.
- Timelock gửi tiền về chủ ban đầu nếu bí mật không xuất hiện trước hạn chót đã định.
Kết hợp lại, chúng khiến việc hoàn tất trung thực trở thành cách duy nhất để nhận bất cứ thứ gì. Muốn lấy tài sản của phía bên kia, bạn phải tiết lộ bí mật, và tiết lộ bí mật chính là điều cho phép đối tác nhận tài sản của bạn. Bỏ đi giữa chừng thì cả hai hạn chót trôi qua và hai khoản ký gửi ai về nhà nấy.
Các bước của hoán đổi nguyên tử là gì?
- 1
Thỏa thuận và băm
Hai bên thống nhất số lượng. Một bên tạo giá trị bí mật và chỉ chia sẻ mã băm của nó.
- 2
Khóa ký quỹ thứ nhất
Người khởi tạo khóa tài sản trên chain A trong một hợp đồng sẽ trả cho đối tác nếu bí mật xuất hiện trước hạn chót đầu tiên.
- 3
Khóa ký quỹ đối ứng
Đối tác xác minh ký quỹ đó, rồi khóa tài sản trên chain B sau cùng một mã băm nhưng với hạn chót ngắn hơn, buộc người khởi tạo phải tiết lộ bí mật trước.
- 4
Nhận và tiết lộ
Người khởi tạo nhận tài sản trên chain B, việc này công bố bí mật lên on-chain. Đối tác đọc được nó ở đó và nhận tài sản trên chain A.
Hoán đổi nguyên tử ra đời từ đâu?
Lập trình viên Tier Nolan mô tả quy trình hoán đổi nguyên tử hoàn chỉnh đầu tiên vào tháng 5 năm 2013, trong chủ đề Alt chains and atomic transfers trên diễn đàn Bitcoin. Đưa ý tưởng vào thực tế mất khoảng bốn năm: hoán đổi nguyên tử on-chain đầu tiên được ghi nhận rộng rãi chạy giữa Decred và Litecoin ngày 20 tháng 9 năm 2017, bằng các công cụ nguyên mẫu do đội Decred công bố. Nhà sáng lập Litecoin Charlie Lee chia sẻ một trong những lần chạy đầu tiên, đổi 1,337 LTC lấy 2,4066 DCR, và một hoán đổi Litecoin sang Bitcoin nối gót vài ngày sau. Khối lượng khi ấy nhỏ xíu; nhưng bằng chứng thì không. Hai blockchain chẳng liên quan gì nhau đã quyết toán một thương vụ mà không cần sàn, không cần bridge và không cần bên thứ ba đáng tin ở giữa.
Vì sao hoán đổi nguyên tử cổ điển vẫn là ngách nhỏ?
Mô hình bảo mật đứng vững; trải nghiệm thì không. White paper của 1inch về hoán đổi nguyên tử cross-chain nói thẳng: các phương án phi tập trung như hoán đổi nguyên tử chịu trải nghiệm người dùng tệ. Khối lượng vẫn mỏng sau bằng chứng năm 2017 chẳng mấy liên quan đến mật mã học. Tự tay chạy một hoán đổi đòi hỏi rất nhiều:
- Bạn tự tìm đối tác, một người muốn đúng thương vụ ngược lại, cùng số lượng, cùng thời điểm.
- Cả hai chain phải hỗ trợ hàm băm và script timelock tương thích, điều loại bỏ nhiều cặp.
- Cả hai bên phải trực tuyến suốt quy trình và gửi giao dịch đúng thứ tự.
- Bạn chờ xác nhận trên hai mạng trước khi bên nào đó chung cuộc, và sai nhịp thời gian có thể khiến một bên phơi mình trước rủi ro.
1inch xây tiếp trên hoán đổi nguyên tử ra sao?
Hoán đổi cross-chain trên 1inch giữ phần lõi nguyên tử và bỏ những phần từng làm người dùng vấp ngã. Hợp đồng ký quỹ vẫn khóa tài sản trên cả hai chain, một bí mật vẫn mở cả hai, và timelock vẫn hoàn lại mọi thứ còn sót. Điều thay đổi là ai làm việc: bạn ký một lệnh duy nhất ghi rõ trả gì và muốn nhận gì, còn các chuyên gia đã xác minh gọi là resolver cạnh tranh khớp lệnh trong phiên đấu giá giảm dần. Resolver thắng cuộc nạp cả hai ký quỹ, xử lý việc trao đổi bí mật và trả gas trên cả hai mạng. Bí mật chỉ được chia sẻ sau khi hai ký quỹ được xác nhận và mỗi chain đạt độ chung cuộc, điều bảo vệ giao dịch khỏi tái tổ chức chuỗi. Khoản đặt cọc an toàn thưởng cho ai hoàn tất hoặc hoàn tiền một giao dịch, nên lệnh không bị bỏ rơi khi ai đó im lặng. Xem hướng dẫn hoán đổi cross-chain để nắm trọn quy trình. Thiết kế được đặc tả trong white paper của 1inch về hoán đổi nguyên tử cross-chain (PDF).
Mô hình lệnh còn cho phép khớp từng phần, khi nhiều resolver hoàn thành các lát của một giao dịch lớn. White paper ghi lại một lệnh 5.436 WETH được khớp qua 11 lần khớp từng phần trong một phút; người dùng nhận nhiều hơn 40.524 USDC so với đổi toàn bộ một lần theo giá thị trường lúc đó.
Vì sao hoán đổi nguyên tử vẫn quan trọng?
Vì phương án thay thế là niềm tin. Phần lớn giá trị băng qua các chain hôm nay vẫn đi qua bridge và dịch vụ lưu ký, và mỗi thứ lại thêm một bên bạn buộc phải tin. Ký quỹ nguyên tử loại bỏ bên đó: mã trên mỗi chain tự cưỡng chế thỏa thuận, và mọi việc đối tác làm đều kiểm chứng được on-chain. Hoán đổi cross-chain trên 1inch giữ nguyên tính chất ấy trong khi khiến quy trình dùng như mọi hoán đổi khác.
Nó khác hoán đổi nguyên tử cổ điển thế nào?
- Ai nhận phía bên kia
- Thủ công: đối tác bạn tự tìm. Trên 1inch: các resolver cạnh tranh trong đấu giá
- Bạn ký gì
- Thủ công: nhiều giao dịch theo thứ tự nghiêm ngặt. Trên 1inch: một lệnh
- Gas dọc đường
- Thủ công: bạn trả trên cả hai chain. Trên 1inch: resolver gánh, đã tính vào báo giá
- Nếu giao dịch kẹt
- Cả hai hoàn tiền qua timelock; trên 1inch, khoản đặt cọc an toàn thưởng cho ai dọn dẹp xong
Câu hỏi thường gặp
Liên quan, nhưng không đồng nhất. Hoán đổi nguyên tử là tên của cơ chế quyết toán được ăn cả ngã về không; hoán đổi cross-chain là sản phẩm xây trên nó. Trên 1inch, hoán đổi cross-chain quyết toán qua ký quỹ nguyên tử mà không bắt bạn quản lý bí mật, hạn chót hay đối tác.
Giao dịch không hoàn tất sẽ hoàn tiền cho cả hai bên khi timelock hết hạn, nên bản thân cơ chế không giam tài sản. Rủi ro thực nằm quanh nó: tương tác với hợp đồng chưa kiểm toán, định giá sai thương vụ, hay ký thứ mình chưa đọc. Bản triển khai đã kiểm toán và giao diện rõ ràng rất quan trọng.
Không. Không gì băng qua giữa các chain ngoài giá trị bí mật, thứ được tiết lộ trên cả hai. Mỗi bên được trả từ một ký quỹ vốn đã nằm trên mạng của chính nó, nên không có token wrapped và không có hợp đồng bridge nào phải tin.
Chúng cần một cách để cưỡng chế hashlock và timelock. Trên các chain kiểu Bitcoin, đó là script giao dịch; trên các chain EVM là một hợp đồng. Với hoán đổi cross-chain, 1inch triển khai hợp đồng ký quỹ của mình trên mọi mạng được hỗ trợ.
Muốn nắm căn bản trước? Đọc hoán đổi crypto là gì, hoặc xem tất cả hướng dẫn tại trung tâm học tập.
Hoán đổi xuyên chain mà không phải quản lý bí mật
Ký quỹ nguyên tử cưỡng chế thương vụ; bạn chọn cặp và ký một lần.
